numeralaj idiomaĵoj

Pri kio temas?

Temas ĉi tie pri kolekto de numeralaj idiomaĵoj, t.e. idiomaĵoj kiuj enhavas numeralojn, en Esperanto kaj aliaj lingvoj.

Kio estas idiomaĵo?

Jen difino:

idiomaĵo
Sintagmo propra al iu idiomo, sen sintaksaj similaĵoj en aliaj idiomoj

Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020 (PIV 2020)
https://vortaro.net/#idiotismo_k

Ĉi tiu difino troviĝas sub la kapvorto idiotismo en PIV 2020, kaj idiomaĵo nur estas donita kiel sinonimo. Malgraŭ esti uzita de Zamenhof (vidu la citaĵon malsupre), miaopinie idiotismo estas iom problema esprimo, ĉar reflekse asociata al idiotaĵo. Eviteblas tiu problemeto uzante la vorton idiomaĵo.

Mi uzas la nocion idiomaĵo en pli vasta senco kompare al la supra difino, nome ke idiomaĵo ne necesu plenumi la kondiĉon “sen sintaksaj similaĵoj en aliaj idiomoj“, ĉar mi dubas la rolon de sintaksaj aspektoj. Sufiĉu unue, ke la idiomaĵo estas “propra al iu idiomo” (vd. pli malsupre).

Pri idiomaĵoj (nomante ilin idiotismoj) la Majstro opiniis:

lingvo absolute logika kaj tute sen idiotismoj
estus lingvo senviva kaj tro peza 

L. L. Zamenhof
laŭ PIV 2020, https://vortaro.net/#idiotismo_k

Implicas, ke idiomaĵon (io, kiu estas “propra al iu idiomo“) traduki alilingven laŭvorte plejofte estas sensenca. Ĉu vi komprenus ĉi tiujn idiomaĵojn?

  • “mi estas ĉe sesoj kaj sepoj”? (Se jes, vi verŝajne ankaŭ parolas la anglan.)
  • “ŝi estis sur sia tridekunu”? (Se jes, vi verŝajne ankaŭ parolas la francan.)
  • “ni volas lasi kvin esti para”? (Se jes, vi verŝajne ankaŭ parolas la germanan.)
  • “ŝi tion faris post multaj kvinoj kaj sesoj”? (Se jes, vi verŝajne ankaŭ parolas la nederlandan.)
  • “ili aŭskultis kvin tra dek”? (Se jes, vi verŝajne ankaŭ parolas la polan.)

Kio do estas numerala idiomaĵo?

Idiomaĵo, kiu enhavas numeralon (ekz. unu, du, tri, unua, dua, tria, unuopa, duobla, triona). Abundas ili en etnolingvoj.
Kelkaj ekzemploj:

  • en la angla: “to be at sixes and sevens”
  • en la franca: “être sur son trente-et-un”
  • en la germana: “fünfe gerade sein lassen”
  • en la hispana: “de tres al cuarto”
  • en la itala: “fare due passi”
  • en la nederlanda: “na veel vijven en sessen”
  • en la pola: “piąty przez dziesiąty”

Kie troviĝas la kolekto?

La plurlingva kolekto de idiomaĵoj troviĝas ĉi tie.

Mi petas pri via kunlaboro

Se vi rimarkas erarojn (en laŭvortaj tradukoj, eksplikoj aŭ alie), kontribuu al plibonigo: bonvolu sendi al mi viajn korektojn, komentojn, proponojn ktp.

Se vi interesiĝas pri plivastigo de la kolekto per aldonota lingvo, bonvolu kontakti min.

Create your website with WordPress.com
Kiel komenci